Protestantse Gemeente

Kerkenraadsvergadering

co vercouteren — Thu, 15 Oct 2009 13:57:13 +0000

De volgende kerkenraadsvergaderingen worden gehouden op dinsdag 13 april, 11 mei, 8 juni en 10 augustus telkens om 19.30 in de ontmoetingshal van de kerk te Sluiskil.

Klok van Philippine

co vercouteren — Fri, 22 May 2009 09:30:30 +0000

Op zaterdag 16 mei 2009 is de 370 jaar oude klok van Philippine, na meer dan 100 jaar afwezigheid, officieel heringeluid. Voor een uitgebreid verslag zie Kerkgebouwen, Philippine.

Van toen, Schakel juni 2008

co vercouteren — Mon, 26 May 2008 10:01:51 +0000

Door de uitbreiding van het kanaal van Terneuzen naar Gent, tijdens de zestiger jaren van de vorige eeuw, viel in Sluiskil het oude Hervormde “kerkje aan het kanaal” letterlijk in het water.
Een nieuwe en moderne kerk werd gebouwd aan de Louisa straat, hemelsbreed een paar honderd meter van het kanaal.
Mei 1964, vierenveertig jaar geleden dus, klonk voor het eerst het klokgelui van de pas geplaatste klok over Sluiskil.
Op de klok staat de volgende inscriptie; “Om Sions wil zal ik niet zwijgen, om Jeruzalems wil zal ik niet rusten, totdat Zijn heil opgaat als een lichtglans en Zijn verlossing als een brandende fakkel”. Jesaja 62 vers 1
Op zaterdag 23 mei 1964 werd de nieuwe kerk door de aannemer, de Gebroeders Simons, overgedragen aan de kerkvoogdij van de Hervormde Gemeente Sluiskil.
Dominee CupÃ©do had zich tijdens de voorafgaande jaren sterk gemaakt voor de bouw van deze nieuwe kerk.
Hij had kort voordat het kerkgebouw gereed was een beroep aangenomen naar Pijnacker en had afscheid genomen op zondag 8 maart 1964.
De gemeente was dus vacant en dominee Stern uit Sas van Gent was consulent.
De architect en bouwmeester van onze prachtige kerk was professor ir. N. Luning Prak.
Zondag 31 mei vond de officiÃ«le ingebruikname plaats en op zondag 7 juni werd de nieuwe dominee H.J. Ruis bevestigd.
Uit alle toespraken tijdens voornoemde bijeenkomsten blijkt overduidelijk hoeveel moeite en (vrije) tijd er door de Sluiskillenaren is geÃ¯nvesteerd in dit gebouw.
Nu, 44 jaar later blijkt dit nog steeds een hele waardevolle investering te zijn geweest.Co Vercouteren

Van toen, Schakel mei 2008

co vercouteren — Mon, 26 May 2008 09:33:59 +0000

De geschiedenis van het protestantisme in Philippine voert ons terug tot het jaar1633 toen Frederik Hendrik het fort St. Philips op de Spanjaarden veroverde en het gebied er rond in handen van de Staten Generaal kwam.
Door de eenheid van kerk en staat in de Noordelijke Nederlanden werd het protestantisme overheersend en alleen getolereerd.
Aanvankelijk was er alleen het Hoog Philippine, het oorspronkelijke fort, ook wel het Kasteel genoemd.
Hierin woonden enkel militairen en staatsambtenaren.
Later werd het Laag Philippine met vestingwerken versterkt en kwamen meer bewoners zoals winkeliers, handelaars, herbergiers en logementhouders.
Het waren echter uitsluitend leden van de Hervormde Kerk die vestigingsvergunningen kregen.
Voor de geestelijke verzorging werd al op 30 mei 1634 een predikant beroepen.
In 1645 werd Ds Johannes Lefebure (Lefeber) predikant te Philippine. Hij heeft de gemeente 21 jaar gediend tot zijn dood in 1666.
Ds Lefebure werd in de kerk begraven en zijn grafsteen is nog steeds in de kerk te zien.
Waarschijnlijk werden de eerste jaren erediensten gehouden in een of andere lokaliteit van het garnizoen.
Kort na de komst van Ds Lefebure werd besloten tot bouw van een waardig kerkgebouw.
Bij resolutie van de Raad van State van 30 mei 1646 werd dit toegestaan.
Voor de stichting van het kerkgebouw heeft zich vooral verdienstelijk gemaakt Jonkheer van Tuyl van Serooskerken, heer van Welland en commandeur van de vesting.
Een andere commandeur, Pieter de Bils, die in Philippine verbleef van 1688 tot 1719, schonk het kostbare avondmaalszilver.
Doordat zowat alles door de Raad van State moest goedgekeurd worden was het steeds een touwtrekkerij om voldoende geld voor onderhoud en traktementen.
De correspondentie van die dagen laten smeekbeden zien voor uurwerken in de toren, muren rond het kerkhof, het aanleggen van paden enz.
Schoolmeesters speelden een belangrijke rol in de gemeenschap. Hij was ook meestal waarnemend secretaris van de magistraat en heette daarom; substituut-griffier.
In de kerk was hij, koster, klokkenluider en rechterhand van de dominee en de kerkenraad.
Bij het beleg door de Fransen in 1747 werd het gebouw ernstig beschadigd. De Fransen hebben de kerk waarschijnlijk als kazerne gebruikt en de consistorie als militair bureau.
Het actenboek van de kerk werd toen gebruikt voor militaire doeleinden. Papier was schaars.
De laatste predikant, Ds Iz. Marant vertrok in 1796 naar Biervliet. Daarna werd de Hervormde Gemeente Philippine een gemeente met Sas van Gent.
In 1900 was de toestand van het oude kerkje zo slecht dat herbouw noodzakelijk was.
In de huidige kerk herinnert de preekstoel nog aan de oorspronkelijke kerk, die ook te zien is op het schilderij “La Sortie de l’Office” van Franz Courtens, wat hangt in het museum van Schone Kunsten te Brussel.
Meer over de historie kunt u lezen in reeds eerder genoemde werk van Fred. Caland en in Stad en Land van Philippine van J.Ch. Conelis
Co Vercouteren

Van toen, Schakel april 2008

co vercouteren — Mon, 26 May 2008 09:31:57 +0000

Sas van Gent heeft een lange Protestantse geschiedenis.
Toen de sluizen en de fortificaties aangelegd werden in de eerste helft van de 17e eeuw, werden ook woonhuizen gebouwd en ontstond een inwoneraantal dat de stichting van een gemeente met een kerkgebouw rechtvaardigde.
Het eerste (nood)kerkgebouwtje stond op het Hoge Sas en werd in 1660 voor 515 gulden verkocht.
Het is daarna waarschijnlijk afgebroken want er word vermeld dat het een sta in de weg was voor een exercitie- of drilveld voor het plaatselijke garnizoen.
Tussen, ruw weg, 1649 en 1659 is een nieuwe kerk gebouwd.
Dit was voor de Sasse protestantse gemeente geen sinecure.
In die tijd was men staatskerk en dus volledig afhankelijk van de overheid.
Alles moest gevraagd worden. Als men de briefwisselingen uit die tijd naleest, krijgt men het gevoel dat men vaak bedelen moest om iets gedaan te krijgen.
Ook werden regionale of landelijke collectes gehouden om delen van de nieuwe kerk en het interieur af gebouwd te krijgen.
Soms was het vechten tegen de bierkaai, want wat de bouwers gedurende de dag opbouwden werd vaak door de soldaten â€˜s nachts weer afgebroken.
Toch werd er uiteindelijk een prachtige kruiskerk gebouwd op een stuk grond dat enkele decennia daarvoor nog kreek of moeras was.
De kerk was een kolossale kruiskerk met dikke muren, hoge gotische ramen. Het had een hardstenen westelijke ingang met daarboven het Statenwapen en een aparte zuidelijke ingang voor de Waalse gemeente.
Het koepelgewelf van het schip van de kerk rustte alleen op vier zware balken, die de tussenruimtes van de vier kruisarmen overspanden. Deze armen hadden slechts Ã©Ã©n platte zolder.
Het hoge dak had een achtkantig koepeltorentje met slaguurwerk met een zware welluidende klok en naar de vier hoofdwindstreken gerichte uurwijzerborden.
Op de toren stond een leeuwtje met zwaard en pijlen (staatswapen) als windwijzer.
Dat het niet altijd goed ging blijkt uit het schrijven van de Raad van State van 8 mei 1666, waar melding gemaakt word van een “waggelende” toren. Men krijgt toestemming om het probleem te verhelpen maar het mag niet meer dan 1000 gulden kosten.
De militaire ingenieur heeft een plan gemaakt dat voor 940 gulden is aanbesteed en ziedaar, de toren stond weer rotsvast op de kerk.
De Nieuwe Kerk op het Spui in Den Haag doet denken aan deze kerk en heeft waarschijnlijk dezelfde bouwmeester.
De kruiskerk van Sas van Gent is in 1749 door de Spanjaarden in brand geschoten maar weer gerestaureerd.
Op 3 juli 1896 werd de kerk door de bliksem getroffen en brandde tot de grond toe af. Herbouw bleek 40.000 gulden te kosten en de verzekering dekte slechts 20.000 gulden.
Hierdoor is het huidige, kleinere kerkgebouw ontstaan wat sinds 1999 niet meer als kerkgebouw dienst doet.
Dit kerkgebouw houd de herinnering aan meer dan 350 jaar protestantse kerk in Sas van Gent levendig.
Co Vercouteren